‘Solastalgia’ edo Urdaibaiko ahozko memorian hautemandako paisaiarekiko tristura

Bilbao.- Ahozko memoriak aukera ematen du iragan hurbila berreraikitzeko, hura bizi izan zutenen ahotsaren bidez, pertsona horiek ingurunearen bilakaeraren aurrean duten sentimendua erregistratzeaz gain, eta Urdaibaiko Biosfera Erreserban jasotako testigantzetan “solastalgia”, nostalgia edo tristura sumatzen da ingurune naturalaren eraldaketagatik.

Klima aldaketa ikertzeko BC3 euskal zentroko ikertzaileak Urdaibaiko Biosfera Erreserbako (Bizkaia) “ahozko memoriaren” bilduma bat egiten ari dira, bertako biztanleen testigantzak bilduz.

Elena Galán BC3ko ikertzaileak EFEri azaldu dionez, lan honen esparruan 30 elkarrizketa sakon egin zaizkie inguruan jarduera ekonomikoak garatzen dituzten edo Biosfera Erreserbarekin lotura garrantzitsuren bat duten edo izan duten eragileei.

Proiektuaren arduradunen asmoa da testigantza horiek guztiak bilduma batean biltzea, Ahoa Euskal Herriko Memoriaren Artxiboaren eta Ahozko Historiaren Artxiboaren barruan, ahozko eta ikus-entzunezko testigantzak bildu, gorde eta zabaltzeko.

Zeregin horretan, ikertzaileek Portugalgo, Brasilgo eta Santo Tomeko eta Princeko biosfera-erreserbetan garatutako antzeko proiektuekin jarri dira harremanetan, “bertan bizi diren pertsonengan dagoen ezagutza eta oroitzapenak balioesteko”, adierazi du Galanek.

Urdaibain bildutako testigantzetan “solastalgia” agertzen da, “gaur egun aldaketa klimatikoari eta aldaketa globalari buruzko gaietan pil-pilean dagoen kontzeptua”, azaldu duenez.

“Nostalgia moduko bat” da, inguruneari dagokionez, zentzu negatiboan, “zu ez zara joan”, baina sumatzen duzu, lekutik mugitu gabe, aldatu egin dela eta “bere ingurumen-baldintzetan degradatu” dela.

BC3k lantzen duen ikerketan “oso interesgarria izan da Urdaibairen historia antzemandako solastalgiaren ikuspuntutik ebaluatzea”, adierazi du.

“Gure helburua zen dauden balioak eta pertzepzioak ikustea, eta galdu egin delako pertzepzioa dago”, ingurumen-arloan, adibidez, “hitz egiten dizutenean ‘nik lehen hemen perretxikoak hartu behar nituen, eta orain ez dago, landaketa bat dagoelako’, esan du.

Ahozko memoria Urdaibaiko Biosfera Erreserban erregistratzeko, Life Urbaso proiektua hartu da oinarritzat. Proiektu hori eremu horretan garatzen da, eta erakutsi nahi da lurzoruak eta landare-estalkia babestuz, baso-kudeaketa iraunkor baten bidez, ur-hartuneetan lohi eta sedimentu gutxiago amaitzea ahalbidetuko duena, baliabide hidrikoaren kalitatea eta kantitatea hobetu daitezkeela.

Neiker ikerketa-zentroak koordinatzen duen Life Urbaso proiektuan, BC3az gain, EHU euskal unibertsitate publikoak, Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoak eta EFE agentziak ere parte hartzen dute.

Eskualdeko ur-bilketetako uren aldaketak bertako biztanleek emandako testigantzetan jasotzen dira.

“Egiaztatu dugu banakako memoriak kontatzen duela iturri jakin batzuk nola lehortu diren edo putzu batzuen kutsaduraren jatorria zein den”, zehaztu du ikertzaileak. EFE