Ikertzaileek udalerriak inplikatzen dituzte lurzoruaren babesean ura hobetzeko
Bilbao.- Erreketako eta giza kontsumorako iturburuetako uraren kalitatea hobetu den ikertzen ari den Bizkaiko taldeak Busturialdeko eta Lea-Artibaiko eskualdeetako udalak inplikatzea lortu du basoetako hartuneen inguruan lurzorua babesteko baso-jarduera oldarkorren aurrean.
Inplikazio hori, ura hartzeko guneen inguruko udal-lurren ikertzaileen esku jartzeko moduan, Life Urbaso proiektuaren esparruan lortu da. Proiektu horrek Europako finantzaketa du eta Neiker nekazaritza ikertzeko euskal institutua koordinatzen du.
EHU euskal unibertsitate publikoak, BC3 klima-aldaketari buruzko ikerketa-zentroak, Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoak eta EFE agentziak ere parte hartzen dute.
Horren helburua da frogatzea lurzoruak eta landare-estalkia babestuz, baso-kudeaketa jasangarri baten bidez, ur-hartuneetan lohi eta sedimentu gutxiago sartzea ahalbidetuko duena, baliabide hidrikoaren kalitatea eta kantitatea hobetzea posible dela, eta edangarri bihurtzeko tratamendu fisiko-kimikoa murriztea.
Life Urbasoko azken txanpa
Lau urte baino gehiago Urdaibaiko Biosfera Erreserban ura hartzeko hainbat gunetan neurketak egin ondoren, Life Urbaso proiektuak bere azken txanpari aurre egingo dio, nahiz eta, ikertzaileek balioetsi dutenez, posible izango den jarraipena ematea, Europako finantzaketaren eremutik kanpo, lurrazaleko hartuneetan urez hornitzen diren hainbat udalerriren interesa piztu ondoren.
“Hazia landatuta eta ondo landatuta dago”, adierazi du Ander Arias Neikerreko baso-ikerketako arduradunak, aste honetan Michel Quicheron Europako ordezkariarekin (CINEA Europako klima, azpiegitura eta ingurumen agentzia) egin duten “proiektu amaierako” topaketan.
Neikerreko ikertzailearen ustez, Life Urbaso proiektuaren barruan egindako lanaren balantzea “oso positiboa da, udalerri askotara iritsi garelako, basoen kudeaketa iraunkorra zein garrantzitsua den jakinaraziz”.
Basoen eta uraren arteko harremana ardatz duen mezua “udalerrietako lurretan sartu da, eta lurrak erosi dituzte hartuneak babesteko”, adierazi du Ariasek.
Markina-Xemein
“Proposamena Neiker, Ur Partzuergoa eta EHUtik etorri zitzaigun”, adierazi dio EFEri Iratxe Lasa Markinako alkateak, eta azaldu du lursailen erosketa 2025. urtearen amaieran amaitu zela, baina jabeek lehenago utzi zietela ikertzaileei lursailean esku hartzen.
Michel Quicheron Europako ordezkariak ‘in situ’ ezagutzeko aukera izan du aste honetan, Markina-Xemeingo hartune monitorizatuan, ikertzaileek iturburuko ura nola aztertzen duten jakiteko: “10 minuturo uhertasuna, uraren eroankortasun elektrikoa, tenperatura eta ur-laminaren altuera neurtzen ditugu”, azaldu du Iñaki Antiguedad Euskal Herriko Unibertsitateko Hidrogeologiako katedradunak.
Adituak azaldu duenez, pinu- eta eukalipto-landaketekin oso landatuta dauden landa-eremuetako erreketako ur-bilketek arazo bat dute; izan ere, euria egiten duen egunetan, baso-praktika ez-jasangarriek, zuhaitzak sasiz moztuta, lurzorua galtzea eta uretan amaitzen den “txokolate bat” eragiten dute.
Denbora gehiago ebidentzia zientifikoetarako
Iñaki Antiguedadek azpimarratu du zein “interesgarria” den ikerlanekin jarraitzea, emaitzak eta ebidentziak lortzeko denbora gehiago behar baita oinarri zientifikoko metodologia bat egin ahal izateko.
“Urbaso ofizialki hil zen proiektu eta finantziazio gisa aurtengo abuztuan, baina idatzizko konpromiso bat dago, landa-lanak, batez ere EHUk eta Neikerrek batera egindakoak, gutxienez 10 urtez jarraituko duela”, adierazi du.
Bere ustez, Markinako iturburuaz eta Busturialdea-Urdaibaiko arro monitorizatuez gain, beste puntu batzuk ere batu daitezke, udal batzuek interesa baitute “ur-bilketen inguruko lurrak erosteko”, “Urbaso metodologia” aplikatzeko, hau da, eremu babestuetako “eraztunak” ezartzeko horietako bakoitzean basogintza desberdina duten harrapaketetan.
Ikertzaileen helburua “hamar, hamabost, hogei… baso-eremu ezberdinetan monitorizatutako kaptazioak” lortzea da, adierazi du.
“Orain basoan pentsatzen da egurra ekoizteko eta karbonoa finkatzeko, baina inork ez du gogoratzen modu jakin batean kudeatutako baso batek kalitate handiagoko ur gehiago ematen duela denboran zehar”, adierazi du katedradunak.
Era berean, Neikerreko ikertzaile Jaime Uriak adierazi du “denborarekin” ikusiko direla “baso-estaldura mantentzearen ondorioak” adituek parte hartu duten eremuetan.
Esan duenez, biodibertsitateari dagokionez, “aldaketak epe luzerakoak dira, baina espezieei dagokienez hobekuntza bat aurreikus dezakegu”, baita “uraren kalitatea” hobetzea ere.
Ingurumen-zerbitzuengatiko ordainketa
Life Urbaso proiektuaren esparruan, klima-aldaketari buruzko BC3 ikerketa-zentroko ikertzaile Iván Pérez Rubiok “zerbitzu ekosistemikoen” edo ingurumen-zerbitzuen araberako ordainketa-eredu bat diseinatzeko enkargua izan du. Eredu hori lurren jabeei pizgarriak ematea da, “Urbaso metodologiaren” arabera praktika jasangarriak sustatzearen kostuak konpentsatzeko.
Praktikan, ordea, zaila izan da jabeak konbentzitzea beren baso-eredua alda dezaten, bai eta ereduari datu enpirikoak eranstea ere, aldaketa horrek ura tratatzeko sistemetan aurreztea dakarrela frogatzeko.
Horrez gain, ez dago zerbitzu ekosistemikoen bidezko ordainketa-eredu bat erakunde-mailan ezartzea ahalbidetuko duen araudirik.
BC3ko adituak baloratu egin du Urbaso proiektuak jabeen inplikazioan aurkitutako zailtasunak “gainditzea lortu izana”, “udalak baliabide hidrikoaren babesean inplikatzea” lortu duelako, eta hori “aurrerapauso handia” izan da.
Europako ordezkariak ere baloratu du inplikazio hori ikertzaileek lan egiten duten bilketetara egindako bisitan. “Interesgarria da lurraldean errealitatea ikustea”, adierazi dio EFEri.
“Ikusi ahal izan dut udalek lursailak eskuratu ahal izan dituztela, uraren gaineko ondorio kaltegarriak saihesteko, eta badirudi ondorio positiboak izango dituen irtenbidea dela”, adierazi du Europako ordezkariak, eta, bisitan entzun eta ikusi ondoren, Life Urbaso proiektuari buruzko azken txostena egin beharko du. EFE
